10. Alkol madde kötüye kullanımı

​

​

Travmatik olaya maruz kalmış bireyler, umutsuzluk ve sinirlilik halleriyle başa çıkmak için alkol, sigara ve benzeri maddeleri kullanarak, sağlıksız başa çıkma yollarına başvurmayı tercih edebilmektedir. Yapılan çalışmalar travma sonrası stres bozukluğu tanısı alan bireylerin yaklaşık yarısının, alkol-madde kötüye kullanım bozukluğu geliştirdiklerini göstermektedir. Madde kullanımının bağımlılık içeren bir psikolojik bozukluğa dönüşme nedenleri arasında şunlar bulunmaktadır:

​

• Travmatik olay sonrası ortaya çıkan belirtileri azaltma çabası ile madde kullanım yoğunluğunun artması

• Zorlayıcı bir dönemden geçildiği için baş etme yöntemi olarak kullanılan maddenin miktarını kontrolde zorlanma

• Daha önce yaşanılan etkinin aynısını yaratmak için daha fazla madde kullanma ihtiyacı

• Alkol, sigara ve diğer maddelerin kullanımı durduğunda sıkıntı yaratan yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması

• İş kaybı, sosyal ilişkileri sürdürmede zorlanma, yasal ve mali sorunlara rağmen, bir sığınak olarak görülen madde kullanımına devam edilmesi

​

Alkol, sigara ve diğer maddeler genellikle, travmatik olay sonrası ortaya çıkan belirtilerle baş etmek için kullanılmaktadır. Yoğun madde kullanımı olan kişiler, sorunlarını azaltmada bu yöntemin kendilerine iyi geldiğini iddia etmektedir. Ancak bu konuda yapılan birçok çalışma, bu iddianın doğru olmadığını ortaya koymaktadır. Yani alkol, sigara ve diğer maddelerin kullanımından sonra çok kısa süreli bir rahatlama olsa bile, aslında madde kullanımı yaşanılan sorunu çok daha karmaşık ve çözülmesi zor bir hale getirmektedir. Bu nedenle alkol, sigara ve diğer maddelerin kullanımı, travmatik olay sonrası ortaya çıkan belirtileri yatıştırmak açısından işe yarayan bir yol değildir.

​

            Ara sıra olan bir madde kullanımının bağımlılık içeren bir madde kullanım bozukluğuna dönüştüğünü ya da dönüşmekte olduğunu gösteren belirli işaretler vardır. Aşağıda bu işaretlerden bazıları verilmiştir:

​

• Kişiye madde kullanımı hakkında soru sorulunca tartışmacı tavra bürünmesi

• Harcama alışkanlıklarında değişimler ve finansal sorunlar yaşaması

• İştah azalması, kilo kaybı

• Motivasyon eksikliği ve düşük iş performansı (National Institute on Drug Abuse, 2018; 6-9)

​

Alkol ve diğer maddelerin sürekli ve aşırı bir biçimde kullanımı, yaşamın birçok alanını etkileyen ciddi bir problemdir. Bu nedenle, madde kullanım bozuklukları konusunda uzman birinden destek almanızı öneririz. Alkol ve madde bağımlılığı tedavi merkezleri (AMATEM), Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM) gibi profesyonel merkezlere başvuruda bulunabilirsiniz.

            Sigara kullanım miktarınızın arttığını düşünüyorsanız, ALO171 sigara bırakma hattı veya 115 YEDAM danışma hattından destek almanızı öneririz.

​