07. Travmatik olaylar insanları neden etkiler?

​

​

Hayatımız ne kadar stresli, karmaşık, koşuşturmalı olursa olsun bir akış içerisinde devam etmektedir. Bu olağan akış içerisinde sosyal medya veya televizyonda gördüğümüz travmatik olaylar için ‘ben olsam  … şöyle şöyle….. yapardım’ şeklinde düşüncelerimiz olabilir. Bu travmatik olaylar bizim başımıza gelirse daha farklı davranacağımızı düşünebiliriz. Hayatımızda kontrolün bizde olduğu ve dünyanın adaletli bir yer olduğu gibi inançlar zihnimize hâkim olabilir. Fakat travmatik olayların olağan hayat akışımızın dışında beklenmedik, ani, önceki yaşam deneyimlerimizden çok farklı olaylar olmasından dolayı, sahip olduğumuz “hayatta çoğu şey kontrol edilebilir”, “dünya adaletli ve güvenli bir yerdir” gibi inançlarımız yerle bir olabilir ve önceki bu inançlarımızın artık işe yaramadığı hissine kapılabiliriz.

​

Sıradan yaşantıda ortaya çıkan değişimlere uyum sağlamak için zamanımız vardır. Ya da biraz zorlansak da zamanla uyum sağlarız. Örneğin, daha farklı bir işte çalışmaya başladığımızda ortaya çıkan zorluklar, yaşanılan ekonomik sıkıntılar nedeniyle bütçemizi kısma çabaları gibi durumlara zaman içerisinde alışma eğilimi gösterebiliriz. Ancak travmatik olaylar ani, beklenmedik ve olağan yaşantımızın epey dışında deneyimler olduğundan, zihnimiz ne bu durumu anlamlandırmak ne de baş etmek için zaman bulamaz, bir plan yapamaz. Zihnin bu hazırlıksız yakalanma hali bedenimiz, düşüncelerimiz ve duygularımız üzerinde de şok etkisi yaratır. Bu şok hali ani durumla baş etme çabamızın bir ürünüdür. Şok halimizle beraber normal yaşantımızda yapmayacağımız, normal zamanda mantıklı gelmeyen birçok davranışı travmatik olay anında gerçekleştirebiliriz (CSAT (Center for Substance Abuse Treatment)).

​

Unutulmaması gereken nokta, travmatik olayın zihin için beklenmedik, ani ve yaşamın olağan akışının tamamen dışında olmasıdır. Sizin ya da sevdiğiniz birinin aniden ölüm riskiyle karşı karşıya kalması ya da sevdiğiniz birinin ölümü, zihnin kendini hazırlamasını veya kabullenmesini zorlaştırmaktadır. Trafik kazası, deprem, bombalı eylem gibi saniyeler içerisinde gerçekleşen durumlar için beden en fazla refleksif tepkiler gösterebilir. Zihnin travmatik olaylar karşısında bu hazırlıksız yakalanma durumu, doğal olarak travmatik olay anı ve sonrasında büyük bir korku ve umutsuzluk gibi duygular ortaya çıkarabilir ve kişi bu duyguları düzenlemede zorluklar yaşayabilir.