06. TSSB nedir, eşlik eden bozukluklar nelerdir?

​

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) nedir?

​

Yaşam akışının normal gidişatına uymayan yoğun stresli olaylara verdiğimiz normal tepkilerimizdir. Vereceğimiz bu tepkilerin süresi ve şiddeti kişiden kişiye değişim gösterebilir.

Amerika Psikiyatri Birliği (APA) 2013’ te yayımladığı Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı 5’e (DSM-5) göre; Travma sonrası stres bozukluğu, travmatik olayı doğrudan yaşama, başkalarının başına gelen travmatik olaya şahitlik etme, yakın/sevdiğimiz kişilerin başına geldiğini öğrenme, iş gereği travmatik olayın itici detaylarına defalarca maruz kalma yoluyla deneyimlenmektedir.

​

Travma sonrası stres bozukluğu belirtileri şunlardır:

​

• İstem dışı tekrarlayıcı belirtiler: Tekrarlanan anılar, travmatik kabuslar, travmatik anımsatıcılarla ilgili psikolojik sıkıntılar, travmatik olayı anımsatan durumlara karşı fizyolojik tepkiler

• Israrlı kaçınma: Travmayla ilgili düşünce veya duygulardan, ya da travmayla ilgili hatırlatıcılardan kaçınma

• Biliş ve duygu durumunda olumsuz değişimler: Kalıcı olumsuz inanç ve beklentiler, travmaya neden olmakla ilgili kendini veya başkalarını suçlama, travmayla ilgili olumsuz duygular, aktivitelere karşı ilgide azalma, başkalarından ayrışma veya yabancılaşma, olumlu duygular yaşayamama

• Uyarılma ve tepkisellikte değişimler: Asabi ve agresif davranışlar, kendine zarar verici ve umursamaz davranışlar, sürekli tetikte olma, abartılı irkilme tepkileri, konsantrasyon zorluğu, uyku problemleri.

Bu belirtilerin neler olduğu, bu modül içerisinde ayrı başlıklar altında detaylı bir şekilde açıklanmıştır.

​

Travma sonrası stres bozukluğuna eşlik eden diğer bozukluklar nelerdir?

​

TSSB’ye özellikle depresyon, alkol-madde kötüye kullanımı ve kaygı bozuklukları eşlik edebilmektedir, .

​

Depresyon: Travma mağduru bireyler travmatik olaydan sonra duygu durumlarının düşük olduğundan, eğlenceli ve zevk alınacak aktivitelere karşı ilgilerinin kaybolduğundan şikayetçi olabilmektedir. Öte yandan depresyonun önemli belirtilerinden biri olan kendine zarar verme düşünceleri TSSB’de de bulunabilmektedir. Kendinize zarar verme gibi düşünceniz varsa bu konu hakkında bir uzmandan acilen yardıma almanız gerekmektedir.

​

Alkol-madde kötüye kullanımı: Yapılan birçok çalışmada TSSB tanısı olan bireylerin alkol-madde kullanım bozukluğu geliştirme riskinin yüksek olduğu bildirilmiştir. Bu durumun ortaya çıkma ihtimali özellikle, alkol ve/veya madde kullanımının travmatik olay sonrasında yaşanan rahatsızlık verici psikolojik ve/veya fiziksel sorunlarla baş etmeye yardımcı olacağının sanılması nedeniyle artmaktadır. Oysa bu kötüye kullanım sadece anlık bir rahatlama sağlayabilmektedir. Alkol ve/veya madde kullanımının travma mağduru bireylerin yaşanan olumsuz deneyimin etkisinden çıkmasını ya da iyileşmesini engellediği ve uzun süreli birçok farklı alanda (ev, iş, sosyal, cinsel) sorunlar doğurduğu da birçok bilimsel çalışma sonucunda dile getirilmiştir.

​

Kaygı bozuklukları: Travmatik olay bizi yoğun bir kaygı içerisine sürükleyebilir ve sürekli bir tetikte olma hali doğurabilir. Bu sürekli tetikte olma haliyle beraber kendimizi daima gergin hissedebilir ve nefes almada zorlanma, yoğun terleme, üşüme, hızlı kalp çarpıntısı gibi birçok fiziksel sorun yaşayabiliriz.  Travmatik olay ve bizim onu yorumlayışımıza bağlı olarak TSSB’ye özgül fobi, panik bozukluğu, agorafobi, genelenmiş kaygı bozukluğu gibi çeşitli kaygı sorunları da eşlik edebilmektedir.